Nederland staat voor flinke uitdagingen en de politiek moet daar werk van maken. Dat is de oproep van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), dat politieke partijen vraagt om duidelijke keuzes te maken, realistische plannen te presenteren en daarbij het perspectief van burgers mee te nemen.
Volgens het SCP hebben veel mensen het gevoel dat het de verkeerde kant op gaat met Nederland. Er is behoefte aan politiek die niet alleen praat, maar ook echt levert. En dat betekent scherpe keuzes durven maken en het vertrouwen van burgers terugwinnen.
Vertrouwen in politiek nog verder gedaald
De politieke chaos van de afgelopen maanden heeft het vertrouwen in de overheid geen goed gedaan. Uit een enquête van Kieskompas en persbureau ANP, ingevuld door bijna 20.000 mensen, blijkt dat de helft van de Nederlanders minder vertrouwen heeft in de politiek na de val van het kabinet.
De klap is het grootst bij kiezers van NSC: bijna twee derde van hen zegt dat hun vertrouwen is geslonken. Ook kiezers van PVV, VVD en BBB zijn massaal teleurgesteld. Ongeveer 55 procent van hen geeft aan dat de kabinetsval het vertrouwen heeft beschadigd.
Bij kiezers van partijen als D66, Volt en GroenLinks-PvdA is de schade kleiner, maar ook daar zegt zo’n 40 procent minder vertrouwen te hebben. Politiek gekissebis en ruzies binnen het kabinet worden als belangrijke oorzaken genoemd. Beloften die niet worden waargemaakt, zorgen voor frustratie bij veel stemmers.
Politiek moet kiezers niet paaien
Juist nu de verkiezingen voor de deur staan, is de verleiding groot om kiezers te paaien met mooie woorden. Maar het SCP waarschuwt: valse beloften zijn funest voor het vertrouwen, dat al langer op losse schroeven staat. Burgers prikken steeds makkelijker door onrealistische plannen heen en willen heldere plannen die uitvoerbaar zijn.
De organisatie roept partijen op om eerlijk te zijn over wat haalbaar is, en niet te vervallen in populisme of onrealistische doelen. Politici moeten verantwoordelijkheid nemen, uitleggen waarom keuzes nodig zijn en laten zien dat ze werken aan oplossingen voor iedereen, niet alleen voor bepaalde groepen.
Acht grote vraagstukken op de politieke agenda
In aanloop naar de verkiezingen heeft het SCP een lijst opgesteld van acht urgente maatschappelijke opgaven. Deze raken aan alles wat te maken heeft met samenleven in Nederland: van bestaanszekerheid en zorg tot migratie, klimaat en goed bestuur. Volgens het SCP gaat het niet alleen om technische oplossingen, maar ook om het versterken van sociale samenhang.
Een van de belangrijkste punten: investeren in een weerbare samenleving. Door geopolitieke spanningen, klimaatverandering en het risico op storingen in vitale infrastructuur, is het essentieel dat Nederland voorbereid is op crisissen. Maar weerbaarheid betekent meer dan een noodpakket in huis hebben. Het gaat erom dat mensen elkaar kennen, elkaar willen helpen en zich onderdeel voelen van de gemeenschap.
Andere punten zijn:
- Vereenvoudig het socialezekerheidsstelsel en kijk bij bestaanszekerheid verder dan alleen geld.
- Maak keuzes voor de zorg voordat de houdbaarheid verder onder druk komt te staan.
- Verbind participatiebeleid met de dagelijkse realiteit van mensen en erken grenzen aan wat mensen kunnen doen.
- Ontwikkel migratiebeleid met zowel toekomstvisie als realiteitszin.
- Zorg voor rechtvaardig klimaatbeleid dat consistent is en ongelijkheden niet versterkt.
- Creëer ontmoeting en begrip in de diverse samenleving.
- Zet in op goed bestuur en geef inhoud aan het belang van de rechtsstaat.
Het SCP benadrukt dat deze thema’s met elkaar verbonden zijn en vragen om een samenhangende aanpak.
Vertrouwen herstellen
De val van het kabinet en de dalende vertrouwenscijfers laten zien hoe kwetsbaar het politieke klimaat is. Volgens deskundigen speelt teleurstelling in niet-ingelost beleid en het constante geruzie een grote rol in de afkeer van veel Nederlanders.
Toch zegt de enquête van Kieskompas ook dat het nog te vroeg is om te zeggen of dit echt invloed zal hebben op het stemgedrag. Toch zijn kiezers kritisch en verwachten ze meer dan alleen mooie praatjes. De bal ligt nu bij de politiek.
Merthe, de jarige tiener van Project X Haren, doet haar verhaal: ‘Naar Dubai vertrokken’
Zo zou Nederland eruit kunnen zien in 2060: veel meer mensen en ouderen
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
