wat houdt deze ziekte in?

Onderzoekers vragen om erkenning van diabetes type 5, een variant die verband houdt met ondervoeding. Ze willen daarnaast behandelingen ontwikkelen die beter aansluiten bij de specifieke behoeften van deze patiënten. Wat is diabetes type 5 precies, wat zijn de symptomen en hoe ziet de behandeling eruit?

Diabetes is inmiddels een groot wereldwijd gezondheidsprobleem. Sinds de jaren 90 is het aantal gevallen explosief gestegen. Volgens de nieuwste Diabetes Atlas van de International Diabetes Federation (IDF) treft de ziekte tegenwoordig één op de negen volwassenen.

Auto-immuunziekte

De meest bekende vormen zijn type 1-diabetes, een auto-immuunziekte die vaak al op jonge leeftijd ontstaat, en type 2-diabetes, die meestal gepaard gaat met overgewicht en leefstijlrisico’s. Maar er bestaat ook een minder bekende variant, die juist samenhangt met ondervoeding en vooral jonge, magere patiënten treft: diabetes type 5.

Wat is diabetes type 5?

Diabetes type 5, vroeger ook wel malnutrition-related diabetes genoemd, ontstaat door een tekort aan voedingsstoffen tijdens kritieke fasen van de ontwikkeling, zoals in de kindertijd of puberteit. Hierdoor kan de alvleesklier zich niet volledig ontwikkelen. Dit heeft tot gevolg dat het lichaam minder insuline aanmaakt.

Het grote verschil met andere types zit in de oorzaak. Bij type 1 valt het immuunsysteem de insulineproducerende cellen aan, terwijl bij type 2 meestal sprake is van insulineresistentie, vaak door overgewicht.

Bij type 5 is er echter geen sprake van auto-immuniteit of resistentie, maar van een alvleesklier die zich door ondervoeding onvoldoende heeft ontwikkeld en daardoor te weinig insuline produceert. Volgens de IDF hebben wereldwijd naar schatting 20 tot 25 miljoen mensen deze vorm van diabetes.

Hoe vaak komt het voor?

Wereldwijd lijden er dus tientallen miljoenen mensen aan type 5-diabetes, vooral in Azië en Afrika. In Nederland gaat het om een heel ander beeld. Hier zijn er in totaal zo’n 900.000 volwassenen met diabetes, maar officiële cijfers over type 5 ontbreken.

Deskundigen vermoeden dat de aandoening in Nederland nauwelijks voorkomt, omdat zij sterk verbonden is met ondervoeding in de jeugd. Mogelijk zijn er enkele gevallen, bijvoorbeeld bij mensen die als kind ondervoeding hebben doorgemaakt in een ander land, maar grootschalige studies ontbreken.

Symptomen

De symptomen van diabetes type 5 lijken sterk op die van andere vormen van diabetes. Patiënten ervaren vaak extreme dorst, moeten veel plassen, voelen zich snel vermoeid en verliezen gewicht. Omdat zij meestal al een laag lichaamsgewicht hebben, valt het gewichtsverlies extra op.

Behandeling is maatwerk

De behandeling van type 5-diabetes vraagt om maatwerk. Waar bij type 1 vaak hogere doses insuline nodig zijn, kan dit bij type 5 juist gevaarlijk zijn. Onderzoekers benadrukken daarom dat lage doses insuline beter geschikt zijn, eventueel in combinatie met medicijnen.

Daarnaast is voedingsondersteuning met voldoende eiwitten en micronutriënten belangrijk. Goede en gezonde voeding is sowieso cruciaal, ook bij andere varianten van diabetes. Internationale werkgroepen werken momenteel aan duidelijke diagnosecriteria en behandelrichtlijnen, zodat artsen wereldwijd betere zorg kunnen bieden aan deze patiënten.

Meer onderzoek nodig

Het erkennen van diabetes type 5 is volgens deskundigen cruciaal. Zonder juiste diagnose krijgen veel patiënten een behandeling die niet bij hen past, met alle risico’s van dien. Als de ziekte wordt erkend, is het bovendien mogelijk om wereldwijd meer onderzoek te doen, medicijnen beter af te stemmen en preventieprogramma’s te ontwikkelen. Ook naar andere typen diabetes wordt nog volop onderzoek gedaan.

Reacties