Er was de afgelopen jaren veel gesteggel in de Tweede Kamer over de halvering van het eigen risico. Uit onderzoek blijkt dat de meeste Nederlanders niets zien in dit plan.
Het kabinet-Schoof wil het eigen risico vanaf januari 2027 halveren naar 165 euro per jaar. Vooral voor de PVV en BBB was verlaging van het eigen risico een belangrijk punt in de kabinetsformatie. De PVV wil er eigenlijk helemaal vanaf.
De PVV stapte in juni uit het kabinet. Toch zei het kabinet de maand erna door te gaan met het plan om het eigen risico te halveren, zoals de ingekrompen coalitie eerder met de PVV had afgesproken. Volgens demissionair en partijloos premier Dick Schoof zijn de financiële aspecten hiervan onderdeel van het nieuwe zorgakkoord dat begin juli werd gesloten met veel zorgpartijen.
Ook in de verkiezingsprogramma’s van verschillende partijen staan plannen om het eigen risico aan te pakken. Sommige partijen willen het eigen risico volledig schrappen, zoals GroenLinks-PvdA, PVV en SP. Andere partijen kiezen voor een beperking per behandeling. CDA, VVD en JA21 willen de verlaging terugdraaien. Eind oktober gaat Nederland naar de stembus.
Meeste Nederlanders willen halvering eigen risico niet
Twee derde van de Nederlanders ziet niets in het voornemen om het eigen risico in de zorg te halveren. Dat blijkt uit onderzoek van vergelijkingssite Independer. De reden: als het eigen risico wordt gehalveerd, stijgt de premie van de zorgverzekering. De Raad van State verwacht dat de premie met 200 euro per jaar stijgt als het eigen risico daalt naar 165 euro. Vergelijkingssite Overstappen.nl. berekende zelfs een stijging van 700 euro in twee jaar tijd.
Vooral jongeren (71 procent) zien niets in de verlaging van het eigen risico. Onder 60-plussers heeft het plan meer draagvlak, maar 59 procent is nog altijd tegen afschaffing van het eigen risico.
‘Idee was om kwetsbare groepen te helpen’
„Het hele idee achter de verlaging van het eigen risico was oorspronkelijk om kwetsbare groepen zoals mensen met een laag inkomen te helpen”, zegt Bas Knopperts, expert zorgverzekeringen bij Independer tegen de krant. „Maar mensen met lage inkomens ontvangen hiervoor al zorgtoeslag. Een kwetsbare groep die juist in de problemen kan komen zijn de arbeidsongeschikten. Zij ontvangen nu nog een jaarlijkse tegemoetkoming van 220 euro en die wordt juist geschrapt als het eigen risico naar 165 euro gaat.”
Uit berekeningen van Independer blijkt dat de premie voor de zorgverzekering de afgelopen tien jaar met 59 euro per maand toenam. In 2015 betaalde je gemiddeld 99 euro per maand voor de basisverzekering, dit jaar is dat gemiddeld 158 euro per maand.
Voor- en tegenstanders
Voorstanders zien het verlagen van het eigen risico als een manier om de zorg toegankelijker te maken. Mensen hoeven niet meer angstvallig de dokter te vermijden, omdat ze bang zijn dat er een hoge rekening op hun mat ploft. Voor wie chronisch ziek is of veel zorg nodig heeft, kan het schelen in de portemonnee.
De vrees van tegenstanders is dat mensen straks voor ieder pijntje of kwaaltje bij dokter aankloppen. Het eigen risico remt onnodig zorggebruik. Als de vraag naar zorg toeneemt, dan zijn hogere kosten en langere wachttijden onvermijdelijk.
Kritiek vanuit de Kamer
Ook in de Kamer is er felle kritiek op het plan, omdat het veel geld kost, de druk op de zorg vergroot en mensen met een kleine beurs amper of niet zou helpen. Zo noemde Rob Jetten het in het debat na Prinsjesdag een „heel slecht plan”. Hij haalde experts aan die zeggen dat het zal leiden tot langere wachttijden. Bovendien vreest de D66-leider dat zorgmedewerkers noodgedwongen moeten selecteren wie ze als eerste helpen als de wachtrijen langer worden. „Dan krijgen de mensen met de grootste bek en de diepste portemonnee de eerste plek in de behandelkamer.”
Ook de Raad van State is zeer kritisch. Het verlagen van het eigen risico voor de zorg kan financieel nadelig uitpakken voor bepaalde kwetsbare groepen, stelt de belangrijkste overheidsadviseur. Omdat de zorgpremie stijgt, is het financiële voordeel van degenen die het volledige eigen risico betalen, minder groot.
Een lager eigen risico zorgt er naar verwachting van de Raad van State voor dat mensen vaker zorg gebruiken. Dit vergroot de druk op de zorg, die nu toch al hoog is. Vanaf 2030 zal het eigen risico weer jaarlijks meestijgen met de inflatie. De Raad van State mist een structurele oplossing om de zorg betaalbaar te houden.
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
