Insect van het jaar 2025, de harkwesp.
Foto: Aglaia Bouma
Advocaat Bénédicte Ficq kan als ambassadeur apetrots zijn. ‘Haar’ harkwesp, zo werd vanmorgen bekendgemaakt, is namelijk verkozen tot Insect van het Jaar. Metro vroeg aan insectdeskundige Aglaia Bouma: waarom moet er eigenlijk een Insect van het Jaar zijn?
De Insect van het Jaar-verkiezing, waarop we allemaal mochten stemmen, kwam vanmorgen tot het hoogtepunt in het radioprogramma Vroege Vogels. De harkwesp met opvallend grote groene ogen, mag de titel dus een jaar dragen. Twee kenmerken van deze glorieuze winnaar (46 procent van de stemmen): het vrouwtje van onze grootste graafwesp, de harkwesp dus, zorgt goed voor haar jongen. Het tweede kenmerk past goed bij de naam: ze heeft een kam aan de poten waarmee ze het zand wegharkt als ze haar tot 20 centimeter diepe nest graaft.
Insect een irritant en/of eng beestje?
Voor veel mensen is een wesp waarschijnlijk gewoon altijd een wesp; en niet een harkwesp of welk andere soort dan ook. Een irritant of eng beestje dat je het liefst meteen uit de weg wilt ruimen (maar dat is niet altijd een goed idee). Dat geldt voor bijna elk insect, terwijl het eten van de insecten voor velen een gruwel is.
De verkiezing van het Insect van het Jaar is er sinds 2022 juist om insecten populairder te maken voor een breder publiek. De wedstrijd, als we dat zo mogen noemen, wordt georganiseerd door Taxon Foundation in samenwerking met EIS Kenniscentrum Insecten, de Nederlandse Entomologische Vereniging en Naturalis Biodiversity Center.
Net geen Insect van het Jaar
De harkwesp met Bénéndicte Ficq versloeg als Insect van het Jaar vier andere genomineerden. Actrice Georgine Verbaan stond pal achter de kleine knotssprietkever. Dichter René Oskam streed – vast poëtisch – voor de schuchtere schaamluis. NTR-presentator Ajouad El Miloudi haalde alles uit de kast voor de sneeuwspringer en NPO Radio 1-stem Lara Billie Rense was een waardig ambassadeur voor de perenbladvlo.
Wat de titel Insect van het Jaar de harkwesp oplevert? Hij mag op allerlei manieren extra aandacht verwachten. Zo wordt een excursie georganiseerd waarbij entomologen (insectenwetenschappers), mogelijk samen met de ambassadeur, op zoek gaan naar de winnaar. Bovendien zal er wetenschappelijk onderzoek worden gedaan aan dit dier en wordt de harkwesp waar mogelijk in het zonnetje gezet.
Doodslaan en je niet afvragen wat ‘het was’
Aglaia Bouma vertelde vanmorgen op de radio dat de harkwesp de meeste stemmen kreeg. Metro sprak de Naturalis-wetenschapper (en penningmeester van Taxon Foundation) op het gebied van insecten over deze benoeming.
Waarom is het nou zo belangrijk dat insecten populairder worden onder een breder publiek?
Bouma: „Omdat mensen lijden aan een pletreflex, zoals ik dat noem. Ze zien een insect, slaan hem dood en vragen zich eigenlijk niet af wat het was. Dat is jammer, want ze zijn heel belangrijk. Zonder insecten zou de wereld helemaal niet bestaan zoals wij die kennen. Ik probeer, en de wedstrijd ook, mensen van hun pletreflex af te helpen.”
De wereld zou er zonder de insect heel anders uit zien, zegt u?
„Zeker. Heel veel planten zouden niet bestoven worden. Insecten zouden niet meer te eten zijn, niet door ons, maar ook niet door heel veel dieren. Je zou bijna geen vogels meer zien. Bovendien is de insect een ontzettend belangrijke rommelopruimer. Zonder kevers en vliegen liepen we op aarde letterlijk tot onze nek in de stront.”
Zelf bijna doodgestoken door een insect
Nog een reden voor de Insect van het Jaar-verkiezing is het leren kennen van onbekendere soorten. Daarvoor gelden dezelfde argumenten?
„Dat is waar. Maar het is ook zo dat als je iemand vraagt een leuk insect op te noemen, dat ze dan bijvoorbeeld met ‘vlinder’ op de proppen komen. Maar Nederland heeft wel 20.000 soorten insecten. Daarvan nemen we voor de verkiezing elk jaar vijf soorten waarvan we denken dat mensen geen idee hebben dat ze bestaan. Ze hebben allemaal een geweldig verhaal en ik wil dat mensen dat gewoon zien.”
Wat is uw eigen favoriete insect?
„Eigenlijk vind ik elk insect helemaal geweldig, maar zonder de Europese hoornaar zou ik mijn vak niet uitoefenen. Op m’n 17e ben ik er bijna door doodgestoken. Niet omdat ze zo gevaarlijk zijn, maar omdat ik allergisch was. Ik ben toen een jaar of twintig lang heel bang geweest. Toen dacht ik ‘dit is geen leuk leven’ en ben ik insecten gaan bestuderen. En voor ik het wist, ik was inmiddels dus 37, besloot ik om entomoloog te worden.”
Wil je meer over de genomineerde insecten weten: ga dan naar de site Insectvanhetjaar.
Tiener blind door vuurwerk: ‘Als ik slaap, zie ik weer, maar ik word wakker in een blinde kutwereld’
3FM-dj Jamie voelde schuld over eigen verkrachting: ‘Had dan nee gezegd…’
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
